Wednesday, June 8, 2011

TIN BIỂN ĐÔNG





‘Trung Quốc đánh dấu một bước leo thang mới ở biển Đông’

Thưa quý vị, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm 7/6 đã kêu gọi Việt Nam nghiêm túc nỗ lực giải quyết những căng thẳng xung quanh khu vực lãnh hải tranh chấp ở biển Nam Trung Hoa (tức biển Đông), sau khi hàng trăm người Việt tập hợp, phản đối hành động cắt cáp tàu thăm dò địa chấn của Việt Nam. Cuộc tuần hành hiếm hoi diễn ra sau khi Hà Nội cho rằng Bắc Kinh cố tình làm dư luận hiểu nhầm khu vực không có tranh chấp thành khu vực tranh chấp. Trả lời VOA Việt Ngữ, học giả Dương Danh Dy, nguyên Tổng lãnh sự Việt Nam ở Quảng Châu, Trung Quốc, nói ông không ngạc nhiên khi Việt Nam mạnh mẽ lên tiếng chỉ trích nước láng giềng phương Bắc. Mời quý vị theo dõi cuộc phỏng vấn trong chuyên mục ‘Câu chuyện Việt Nam’ tuần này.

Một số người giơ biểu ngữ chống Trung Quốc bên ngoài Đại sứ quán Trung Quốc ở  Hà Nội hôm 5/6
Hình: AP

Ông Dương Danh Dy cho rằng Bắc Kinh sẽ còn đi những bước mới nữa nếu Việt Nam cũng như các nước trong khu vực hay các nước lớn trên thế giới không biểu thị thái độ đúng mức.


Tin liên hệ

Ðường dẫn liên hệ

Ông Dương Danh Dy nói: 'Không những là nghiêm trọng nhất mà nó còn đánh dấu một bước leo thang mới của Trung Quốc trong việc bành trướng ra biển Đông. Trước đây, mấy tàu ngư chính có va chạm thì chỉ va chạm với tàu đánh cá của Việt Nam thôi, nhưng bây giờ thì đường hoàng ba cái tàu có số hiệu hẳn hoi dám cắt cáp của một đơn vị quốc doanh của Việt Nam chứ không phải dân thường'.

VOA: Qua những gì ông ghi nhận được, liệu vụ tàu hải giám Trung Quốc cắt cáp thăm dò của tàu Bình Minh 2 trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam có phải là nghiêm trọng nhất trong nhiều năm qua hay không, thưa ông?

Ông Dương Danh Dy: Không những là nghiêm trọng nhất mà nó còn đánh dấu một bước leo thang mới của Trung Quốc trong việc bành trướng ra biển Đông. Tại sao tôi lại nói như thế? Trước đây, mấy tàu ngư chính có va chạm thì chỉ va chạm với tàu đánh cá của Việt Nam thôi, nhưng bây giờ thì đường hoàng ba cái tàu có số hiệu hẳn hoi dám cắt cáp của một đơn vị quốc doanh của Việt Nam chứ không phải dân thường.

Tôi đánh giá rõ ràng đây là một bước leo thang mới rất nghiêm trọng của nhà cầm quyền Trung Quốc trong ý đồ bành trướng, và nếu Việt Nam cũng như các nước trong khu vực hay các nước lớn trên thế giới không biểu thị thái độ đúng mức thì chắc chắn nhà cầm quyền Bắc Kinh sẽ còn đi những bước mới nữa.


Mà tôi xin nói lại rằng ông Lương Quang Liệt, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc, nói rằng quân đội Trung Quốc không dính líu gì tới vụ này. Nghe thế, người không biết thì cho rằng có thể đó không phải là quân đội Trung Quốc, nhưng mà tôi chỉ xin đặt một câu, nếu như các chiến sĩ hải quân thuộc Quân Giải phóng Trung Quốc thay đổi áo thường phục, thì lập tức họ sẽ trở thành mấy sĩ quan và thủy thủ trên tàu hải giám vừa rồi.

VOA: Theo dõi truyền thông Trung Quốc, ông thấy họ đưa tin về vụ tàu Bình Minh 02 cũng như các cuộc phản đối ở Việt Nam như thế nào?


Ông Dương Danh Dy: Tôi theo dõi thì thấy nói chung là họ cũng rón rén đấy. Tôi phải nói lại như này, gọi là biểu tình thì cũng không chuẩn xác, mà gọi là tụ tập thì cũng không chuẩn xác. Theo tôi, phải gọi đúng là đây là một cuộc tuần hành để thể hiện ý chí bảo vệ chủ quyền lãnh hải của nhân dân Việt Nam. Đấy là điểm thứ nhất, và thứ hai là để cảnh cáo cho những kẻ âm mưu bành trướng ở biển Đông là hãy coi chừng, hãy thấy được ý chí và thấy được sức mạnh của nhân dân Việt Nam.

Tôi thấy rằng là phía Trung Quốc đưa tin thì lúc đầu họ không dám đưa thông tin của họ đâu, mà họ đưa lại tin của AFP. Họ cũng dùng chữ tụ tập và chỉ đưa tin về việc vài trăm người ở Hà Nội bị xua đuổi. Họ không dám nói tới cuộc tuần hành lớn ở TP HCM. Họ lờ đi không nói đến. Rồi sau đó dần dần mức độ đưa tin cũng leo thang dần lên, nhưng theo tôi thấy thì cũng có mức độ thôi.

VOA: Ông nhận định ra sao về việc Bộ Ngoại giao hai nước lên tiếng qua lại với những lời lẽ cứng rắn, trong đó Hà Nội tuyên bố rằng Trung Quốc đang cố tình làm dư luận hiểu nhầm khu vực không có tranh chấp thành khu vực tranh chấp, trong khi Bắc Kinh cho rằng các nỗ lực làm phức tạp hóa tình hình ở biển Đông đi ngược lại với ý nguyện của cộng đồng quốc tế?


Ông Dương Danh Dy: Như tôi đã nói ban đầu, đây là bước leo thang mới của nhà cầm quyền Bắc Kinh, mà cái này chắc chắn là, những vị ở Bộ Ngoại giao Việt Nam thấy rõ điểm này, cho nên người ta phải lên tiếng mạnh dạn. Còn phía Trung Quốc vì ý đồ bị bóc trần trước dư luận thế giới thì buộc phía Trung Quốc phải tung ra luận điệu bào chữa cho thái độ bành trướng ngang ngược của họ thôi.

Sau khi Trung Quốc làm việc này thì lập tức Hội nghị ASEAN ở Singapore lên án, rồi sự đồng thuận của ASEAN trong việc không làm căng thẳng tình hình biển Đồng, rồi giải quyết vấn đề biển Đông thông qua đa phương, không tán thành ‘đường lưỡi bò’ của Trung Quốc và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ lên tiếng.

VOA: Ông có thấy ngạc nhiên khi lần này, báo chí Việt Nam mạnh mẽ chỉ trích Trung Quốc không?

Ông Dương Danh Dy: Tôi không ngạc nhiên vì theo tôi đó là lẽ đương nhiên. Đến lúc chúng ta phải làm. Người Việt Nam dù có nhân nhượng đến đâu, có muốn hòa bình chung sống với Trung Quốc đến đâu cũng không thể lùi được nữa rồi vì đây là một bước leo thang mới. Đây là lần đầu tiên tàu Trung Quốc xuất hiện trước một đoàn tàu khảo sát của Việt Nam. Họ xuất hiện không phải với tàu ngư chính mà là tàu hải giám có số hiệu.

Những tàu đó thực chất, theo tôi, là chiến hạm trá hình, và có thể có cả các sĩ quan hải quân mặc thường phục ở trên đó. Mà xâm phạm là xâm phạm tàu quốc doanh của Việt Nam làm nhiệm vụ chứ không phải là tàu đánh cá. Đây là một cái mới. Nếu ta không ngăn chặn, không phản đối thì Trung Quốc sẽ làm nữa.


VOA: Ông đánh giá ra sao về việc xử lý của chính phủ Việt Nam trong vụ này, thưa ông?

Ông Dương Danh Dy: Tôi cho rằng thái độ của chính quyền Việt Nam cũng như của nhân dân Việt Nam thì một mặt biểu hiện rõ tinh thần kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của mình và một mặt khác cũng thể hiện rõ cái kiềm chế và vẫn muốn giữ gìn quan hệ với Trung Quốc, không đi đến chỗ căng thẳng thêm.

VOA: Vậy theo ông, những sự kiện vừa qua tác động ra sao tới quan hệ hai nước?

Ông Dương Danh Dy: Theo tôi, tất nhiên đây là một việc không đẹp trong quan hệ. Người Việt Nam không mong muốn có bước này. Nhưng đây là do nhà cầm quyền Trung Quốc gây ra thôi nên họ phải gánh chịu thôi. Hậu quả như thế nào họ phải gánh chịu thôi.

Nhân dân Việt Nam không thể nào im lặng trước những việc làm ngang ngược của Trung Quốc như vậy được. Nếu Trung Quốc còn có những hành động ngang ngược, ngang trái, leo thang hơn nữa, thì tôi dám chắc rằng những cuộc tuần hành, thể hiện ý chí của nhân dân Việt Nam sẽ còn mạnh mẽ hơn nữa.

Mời quý vị đọc thêm các bài về chủ đề tranh chấp biển Đông từng được phát sóng trong chuyên mục 'Câu chuyện Việt Nam':

‘Căng thẳng ở biển Đông sẽ ngày càng leo thang’

Trung Quốc không còn coi biển Đông là ‘lợi ích cốt lõi’?

‘Các bên đều mong muốn biển Đông ổn định’

Bắc Kinh 'đang ngày càng mạnh bạo' ở khu vực biển Đông

‘Việt Nam có thể thất bại khi quốc tế hóa tranh chấp biển Đông’

‘Bắc Kinh muốn chia rẽ ASEAN về biển Đông’

Hoa Kỳ 'không có ý định làm leo thang căng thẳng biển Đông'

Giới chức Mỹ: ‘An ninh biển là lĩnh vực ưu tiên trong quan hệ với VN’

Cám ơn ông Dương Danh Huy. Đến đây cũng đã kết thúc chuyên mục ‘Câu chuyện Việt Nam’ do Nguyễn Trung phụ trách, phát sóng vào lúc 10 giờ tối thứ Bảy hàng tuần. Quý vị có thể bình luận về bài tường thuật này cũng như đọc các tin tức mới nhất, xem các phóng sự video, bình luận, trao đổi với các độc giả khác trên trang web của chúng tôi ở địa chỉ www.voatiengviet.com cũng như trên các trang web xã hội Facebook, Twitter và Yahoo 360 plus. Nguyễn Trung xin chân thành cám ơn và hẹn gặp lại quý vị trong chương trình tuần sau.


Tranh chấp Biển Đông tiếp tục gây chú ý tại Đông Nam Á, thế giới

Người dân Việt Nam biểu tình chống Trung Quốc tại Hà Nội, ngày 5 tháng 6, 2011
Hình: Reuters

Người dân Việt Nam biểu tình chống Trung Quốc tại Hà Nội, ngày 5 tháng 6, 2011

Chia sẻ

Tin liên hệ

Ðường dẫn liên hệ

Giữa lúc Trung Quốc, Philippines và Việt Nam tái khẳng định chủ quyền của mình tại Biển Nam Trung Hoa, tức Biển Đông, và tiếp tục lời qua tiếng lại đổ lỗi cho nhau là đã làm tăng căng thẳng trong khu vực, những diễn tiến mới trong cuộc tranh chấp đã thu hút sự chú ý của truyền thông thế giới.

Tờ The Wall Street Journal, số ra ngày hôm nay, thuật lại những sự kiện gần đây trong vùng biển Đông và những phản ứng tại Việt Nam, với hàng trăm người tham gia biểu tình tại Hà Nội vào cuối tuần qua để phản đối các hành động của Trung Quốc.

Báo này nói những cuộc biểu tình hay tập hợp của công chúng hiếm khi diễn ra ở Việt Nam, cho nên khi dân chúng biểu tình, thì đây là một dấu hiệu cho thấy nhà nước Việt Nam coi vấn đề đủ nghiêm trọng để cho phép các cuộc tập hợp như thế.

The Wall Street Journal nói mặc dù những tranh chấp lãnh thổ tại Biển Đông từ lâu vẫn gây căng thẳng trong khu vực, trong vài năm trở lại đây, ngoại giao đã chuyển hướng để trở nên đối nghịch hơn, ngay cả trước khi Bắc Kinh tuyên bố vùng biển này là 'quyền lợi cốt lõi' của họ.


Theo tờ báo này thì trước chiều hướng đó, Hà Nội phần lớn vẫn giữ im lặng.

Vietnam Net Bridge đã đăng một bài phỏng vấn Thượng Tướng Nguyễn Chí Vịnh tại diễn đàn an ninh Shrangri-La, Singapore, trong đó Phó Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam nói rằng sự kiện mới đây ở Biển Đông không đủ nghiêm trọng để Việt Nam phải củng cố lực lượng hải quân một cách quá vội vã.

Trả lời câu hỏi của một nhà báo, hỏi rằng Việt Nam sẽ làm gì để bảo vệ các hoạt động dò tìm dầu hỏa tại Biển Đông, Tướng Nguyễn Chí Vịnh xác nhận Việt Nam không dò tìm dầu hỏa trong các khu vực tranh chấp mà chỉ trong các vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam. Và ông đơn cử trường hợp tàu Bình Minh 2, sau khi đươc sửa chữa, đã tiếp tục các hoạt động dò tìm của mình.

Trong suốt chiều dài lịch sử, giữa Việt Nam và Trung Quốc vẫn xảy ra nhiều cuộc đối đầu, mặc dù quan hệ đã cải thiện trong nhiều năm qua với nước láng giềng phương Bắc vẫn được coi là kẻ thù truyền thống của Việt Nam, đã khiến Hà Nội giờ đây ngại ngần, không tỏ ra quyết liệt hơn liên quan tới cuộc tranh chấp ở Biển Đông.

Dưới hàng tít 'Việt Nam và Con Rồng', ám chỉ Trung Quốc, bài báo ghi thêm tiêu đề: Đông Nam Á cần sự hỗ trợ của Hoa Kỳ để chống chọi với hành động hiếp đáp của Trung Quốc.


Trong thời gian qua, nhiều nhà hoạt động tích cực, và các blogger chỉ trích chính sách ngoại giao mềm mỏng đó của Hà nội đối với Bắc Kinh, đã bị bắt bớ và tống giam. Nhưng tờ The Wall Street Journal nhận định rằng giờ đây, dường như Hà nội đang chuẩn bị để kêu gọi sự chú ý rộng rãi hơn của công luận quốc tế về vấn đề này.

Tờ báo nói từ bỏ chính sách ngoại giao ôn hòa đó để công khai hậu thuẫn tình cảm bài Trung Quốc của công chúng là 'tự sát', trừ phi Hà nội có lý do để tin rằng Việt Nam có nhiều đồng minh hậu thuẫn mình.

Lên tiếng hồi cuối tuần, Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam Phùng Quang Thanh đã góp tiếng cùng các vị tương nhiệm Philippine và Malaysia, tiếp tục nhấn mạnh rằng cuộc tranh chấp với Trung Quốc phải được giải quyết mà không có sự can thiệp của các bên thứ Ba.


Tuy nhiên, mới đây dường như đang có khuynh hướng ủng hộ một vai trò cho các bên thứ Ba đặc biệt là Hoa Kỳ, trong các nỗ lực nhằm giải quyết cuộc tranh chấp ở Biển Đông.

Tại Diễn Đàn An Ninh Châu Á ở Singapore hồi cuối tuần, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert Gates nói giải pháp tốt nhất để giải quyết vụ tranh chấp hiện nay là nhờ đến một bên thứ Ba đứng ngoài làm trung gian điều giải.

Ông Robert Gates nói ông lo sợ rằng nếu không phác họa ra luật chơi một cách rõ ràng, và đồng thuận về hướng tiếp cận để xử lý vấn đề, thì các vụ đụng độ khác sẽ tiếp tục xảy ra trong vùng tranh chấp ở Biển Đông.


Những cố gắng của ASEAN cho tới nay đã tỏ ra không mấy hữu hiệu. Tờ báo nói với sự hậu thuẫn của Hoa Kỳ, ASEAN sẽ có thể đưa ra một mặt trận thống nhất hơn, để có thể giúp các nước hội viên tuyên bố chủ quyền tại Biển Đông, đối đầu ngang hàng hơn trước thái độ cứng rắn hơn của Trung Quốc liên quan tới cuộc tranh chấp ở Biển Đông.

Nguồn: The Wall Street Journal, VietnamNet

http://www.voanews.com/vietnamese/news/vietnam/china-vietnam-terrritorial-issues-06-08-2011-123452419.html

Thế giới trong tuần:
Việt Nam biểu tình, Á châu ứng tiếng.

2011-06-08

Dư âm biểu tình chống Trung Quốc ở Hà Nội và Sài Gòn chưa lắng dịu thì Bắc Kinh đã thúc giục Hà Nội hãy nghiêm chỉnh để giải quyết cuộc tranh chấp. Philippines liền lên án Trung Quốc. Indonesia nói sẽ đưa sự việc ra quốc tế.

blog Kami's

Biểu tình chống Trung Quốc tại thành phố Hồ Chí Minh-blog Kami's photo

Miệt thị và gây chia rẽ

Trung Quốc thúc giục hãy có nỗ lực nghiêm chỉnh chẳng khác nào nói là Việt Nam đã không nghiêm chỉnh để cùng giải quyết vấn đề lãnh hải biển Đông. Đó là thâm ý của phát ngôn viên bộ ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi, nhắm chỉ trích Việt Nam đã để cho thanh niên sinh viên biểu tình phản đối Trung Quốc ở cả hai nơi thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội hôm chủ nhật vừa qua. Họ Hồng cũng thản nhiên nhắc lại luận điệu rằng Trung Quốc có chủ quyền không thể bản cãi tại quần đảo Trường Sa và lãnh hải kế cận.

Bản đồ vùng lưỡi bò do Trung Quốc áp đặt-Chinese Webs
Bản đồ vùng lưỡi bò do Trung Quốc áp đặt-Chinese Webs

Luận điệu của Trung Quốc về lãnh hải biển Đông rất ngang ngược, vì nơi tàu Bình Minh 02 khảo cứu chỉ cách bở biển Việt Nam 120 hải lý, hoàn toàn nằm trong vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Việt Nam theo quy định của UNCLOS, Công Ước luật biển của Liên Hiệp Quốc. Trung Quốc cho là tọa độ nơi đó nằm trong vùng lưỡi bò mà họ nhận là lãnh hải, nhưng vùng lưỡi bò là do Trung Quốc đơn phương quy định, một cách độc đoán, bất chấp luật pháp quốc tế và quan điểm hay quyền lợi chính đáng của các nước láng giềng, đặc biệt là Việt Nam.

Phát ngôn viên Hồng Lỗi còn nhắc nhở rằng Trung Quốc với Việt Nam đã nhiều lần đạt được những thỏa thuận quan trọng về phương cách xử lý những vấn đề hàng hải, để duy trì sự ổn định ở biển Đông.
Tuy nói đến “phương cách xử lý” nhưng Bắc Kinh muốn nhắc Hà Nội về những thỏa thuận mà theo đó họ cho là Hà Nội đã công nhận chủ quyền của Trung Quốc ở Hoàng Sa, hay những thỏa thuận song phương nào đó trong cuộc thương lượng về lãnh hải giữa hai nước. Tuy nhiên theo những sự tiết lộ từ phía Việt Nam, như cựu đại sứ Việt Nam ở Hoa Kỳ, ông Lê Công Phụng từng trình bày, thì Việt Nam không công nhận lãnh hải vùng lưỡi bò do Trung Quốc đơn phương quy định một cách độc đoán.

Lời nói ngoại giao của người Trung Quốc luôn luôn có hàm ý. Họ vừa nhắc nhở Việt Nam về sự đồng thuận trong phương cách giải quyết vấn đề thông qua thương lượng hòa bình. Bắc Kinh xưa nay vẫn cho là biểu tình, dù là biểu tình ôn hòa, không phải là phương cách thích hợp theo sự thỏa thuận song phương. Lời tuyên bố của họ Hồng cũng có ý ám chỉ thỏa thuận về lãnh hải mà họ ngầm ý nói là Việt Nam đã nhượng bộ nhiều. Nói như vậy là để Hà Nội lại bị chính người Việt chỉ trích về vấn đề lãnh hải, gây chia rẽ, nên đó là một kế sách sâu hiểm để tạo mâu thuẫn trong nội lực của Việt Nam.

Yếu tố Hoa Kỳ.
Bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ Robert Gates- Wikipedia photo
Bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ Robert Gates- Wikipedia photo

Cùng lúc đó, sau hai cuộc biểu tình ở Việt Nam, Philippines đột nhiên mạnh mẽ đả kích Trung Quốc về vấn đề xâm lấn Trường Sa.
Hai bộ trưởng quốc phòng và ngoại giao của Philippines đều lên tiếng. Điểm đáng lưu ý trong lời tuyên bố của bộ trưởng quốc phòng Philippines là ông nói rằng sự hiện diện quân sự của Hoa Kỳ tại biển Đông có thể giúp bảo vệ quyền của các nước nhỏ trong khu vực. Bộ trưởng quốc phòng Voltaire Gazmin nói sự có mặt của Mỹ có tính cách ngăn đe bất kỳ hoạt động bất hợp pháp nào ở biển Đông. Ông cũng kêu gọi 6 nước tranh dành chủ quyền Trường Sa hãy tự kềm chế và sử dụng biện pháp ngoại giao.
Nói đến Hoa Kỳ là vì hôm thứ bảy bộ trưởng quốc phòng Mỹ Robert Gates nhắc lại ở Singapore rằng ông lo ngại cuộc tranh chấp tại biển Đông có thể leo thang thành xung đột quân sự. Chưa ai quên rằng ông Gates đi dự hội nghị quốc phòng tại Singapore là để trấn an châu Á về mối cam kết của Hoa Kỳ cho sự ổn định và an ninh trong vùng Thái Bình Dương. Đồng thời, ngoại trưởng Philippines Rosario lên án Trung Quốc hung hăng vi phạm thỏa ước để tránh xung đột tại Trường Sa, giữa các nước liên quan . Ông nói chính phủ Manila có bằng chứng Trung Quốc đã ít nhất sáu lần xâm lấn lãnh hải Trường Sa, nghiêm trọng nhất là hồi tháng hai năm nay tàu Trung Quốc đã dọa và đuổi tàu đánh cá của Philippines ở gần đảo san hô Jackson.

Bộ trưởng quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt tại Philippines-AFP photo
Bộ trưởng quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt tại Philippines-AFP photo

Đảo nhỏ này ở phía bắc đá Vành khăn bị Trung Quốc chiếm đóng, ở phía đông đảo Nam Yết do Việt Nam trấn giữ. Trước những lời tuyên bố của chính phủ Philippines, Trung Quốc cũng chỉ đưa ra cùng một luận điểm như nói với Việt Nam, tuần trước bộ trưởng quốc phòng Lương Quang Liệt đã nói tại hội nghị Singapore là họ không hề xâm lấn lãnh hải Philippines, tức là ông ta đương nhiên coi đó là lãnh hải Trung Quốc!

Trong cậy gì ở ASEAN?

Indonesia cũng lên tiếng về biển Đông với tư cách nước chủ tịch ASEAN năm nay. Jakarta nói là có thể đem những sự kiện vừa nói ra thảo luận tại hội nghị của ASEAN. Những sự việc vừa trình bày đã xảy ra sau khi thanh niên Việt Nam biểu tình, tuồng như lập trường chống Trung Quốc của thanh niên Việt Nam đã khuyến khích các nước liên quan đồng thanh lên tiếng. Tuy nhiên, có chuyện không vui là nguồn tin đáng tin cậy từ Hà Nội cho đài Á Châu Tự Do biết Lào và Miến Điện, là hai nước ASEAN nhưng không liên quan gì đến biển Đông, có thể nghiêng về phía Trung Quốc trong vấn đề này. Trong vòng một tuần sắp tới chúng ta có thể có chứng cứ về việc đó.

Tẩy chay hàng Trung Quốc?
Việt Hà, phóng viên RFA
2011-06-08

Bên cạnh việc xuống đường biểu tình phản đối hành động này của Trung Quốc, nhiều người dân Việt Nam còn kêu gọi tẩy chay hàng hóa Trung Quốc, không hợp tác làm ăn với Trung Quốc.


AFP photo

Một tiệm bán đồ gia dụng ở Lạng Sơn với tất cả các mặt hàng có xuất xứ từ TQ.

Nhưng liệu người dân Việt Nam có thực sự thực hiện được lời kêu gọi này hay không hay đây chỉ là một lời kêu gọi mang tính nhất thời?

Cần phải chọn lọc

Biểu tình phản đối Trung Quốc xâm phạm chủ quyền của Việt Nam có thể nói là hành động mạnh mẽ nhất mà người dân Việt Nam đã làm kể từ năm 2007 đến nay sau những vụ gây hấn liên tục của Trung Quốc trên biển Đông đối với tàu bè Việt Nam.

Tuy nhiên sau vụ tàu hải giám Trung Quốc cắt cáp tàu Bình Minh 2 của PetroVietnam, để phản đối hành động này của Trung Quốc, thì việc xuống đường biểu tình không thôi dường như vẫn chưa đủ. Đã có những lời kêu gọi, hành động tẩy chay hàng Trung Quốc, hay làm ăn với người Trung Quốc tại Việt Nam những ngày qua.

Những lời kêu gọi tẩy chay hàng Trung Quốc đã bắt đầu từ ngày 27 tháng 5, tức là ngay sau ngày xảy ra sự kiện gây hấn của tàu hải giám Trung Quốc. Nội dung lời kêu gọi là tẩy chay sử dụng hàng Trung Quốc, tẩy chay được càng nhiều càng tốt, tẩy chay hàng Trung Quốc để thể hiện lòng yêu nước.

Thậm chí có cả hội những người tẩy chay hàng Trung Quốc xuất hiện trên Facebook với một lọat các tin tức liên quan đến sự kiện gần đây trên biển Đông và một số các lời bình kêu gọi tẩy chay hàng Trung Quốc.

Đây không phải là lần đầu tiên người Việt Nam tẩy chay hàng Trung Quốc. Trong quá khứ đã có những đợt người tiêu dùng Việt Nam tẩy chay hàng Trung Quốc nhưng bởi lý do khác hoàn toàn là chất lượng hàng Trung Quốc không đảm bảo.

Thế nhưng, gần như tất cả các đợt kêu gọi tẩy chay hàng Trung Quốc trước kia đều không kéo dài được lâu vì hàng Trung Quốc đã chiếm lĩnh được thị trường Việt Nam một thời gian khá lâu.

Vậy, đợt kêu gọi tẩy chay hàng Trung Quốc lần này có số phận giống như các đợt kêu gọi trước kia hay không? Tiến sĩ Trịnh Hòa Bình, thuộc viện khoa học xã hội Việt Nam nhận xét:

"Tâm lý tẩy chay hàng Trung Quốc thì tôi nghĩ điều này là quyền của người dân Việt Nam bày tỏ thái độ của họ đối với chủ quyền của đất nước họ và cái chuyện lâu hay chóng thì tùy vào cái nguồn lực nào nuôi dưỡng tình yêu đó, tôi nghĩ là người Việt Nam dẫu rằng không có tiền bạc, không có sự trợ giúp của quốc gia nào thì tình cảm đó vẫn trường tồn và điều đó giải thích vì sao dân tộc chúng tôi có chừng đấy ngàn năm lịch sử, vẫn lớn mạnh bên cạnh Trung Hoa hùng mạnh như thế."

Mình tẩy chay thì mình cũng không kiếm được nguồn nào khác thay thế đâu, nên em ủng hộ việc tẩy chay nhưng mà tẩy chay một cách không đoạn tuyệt, tẩy chay phải thông minh.

Anh Sơn, Hà Nội

Chị Trinh, một thanh niên tại Hà nội cũng nhận được những lời kêu gọi tẩy chay của bạn bè mình trên mạng Facebook nhưng cho rằng thật khó thực hiện:

"Trên mạng mọi người cứ bảo không dùng đồ Trung Quốc nữa nhưng mà nói thế thôi chứ không thể không dùng được. Đồ Trung Quốc lan tràn khắp nơi mà lại rẻ nữa nên cứ nói thế thôi nhưng em thấy mọi người vẫn dùng ầm ầm."

Anh Sơn, một người tiêu dùng ở Hà Nội đồng ý với lời kêu gọi tẩy chay hàng Trung Quốc để thể hiện lòng yêu nước nhưng cho rằng nên tẩy chay một cách có chọn lọc. Anh nói:

"Thị trường mình cũng chưa đủ sức nặng với các nhà sản xuất Trung Quốc, với thứ hai là mình tẩy chay thì mình cũng không kiếm được nguồn nào khác thay thế đâu. Nên là em ủng hộ việc tẩy chay nhưng mà tẩy chay một cách không đoạn tuyệt, tẩy chay phải thông minh tức là hàng nào của nó bán ở mình tốt lời nhiều, mà có ảnh hưởng đến kinh doanh của nó thì mình gây sức ép để mình tẩy chay, nhưng còn nhiều mặt hàng khác thì rõ ràng là người thu nhập thấp của mình vẫn cần cơ mà."

Để thấy hàng Trung Quốc chiếm lĩnh thị trường Việt Nam thế nào, hãy nhìn vào số liệu thống kê về kim ngạch thương mại hai nước trong những năm vừa qua. Kể từ khi quan hệ Việt Trung được bình thường hóa vào năm 1991 đến nay, kim ngạch thương mại hai chiều từ mức 30 triệu đô la năm 1991 đã tăng lên 27 tỷ đô la vào năm 2010.

Chỉ riêng trong quý 1 năm 2011, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam Trung Quốc đã đạt gần 8 tỷ đô la, tức là tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó xuất khẩu từ Trung Quốc sang Việt Nam là hơn 5,8 tỷ đô la, còn nhập khẩu từ Việt Nam chỉ khoảng 2 tỷ đô la. Tức là Việt Nam nhập siêu hơn 3 tỷ đô la từ Trung Quốc chỉ riêng trong quý 1 năm nay.

Thể hiện tinh thần yêu nước

000_Hkg280044-250.jpg
Trái cây Trung Quốc tràn ngập thị trường Việt Nam. AFP photo

Cũng để thể hiện tinh thần yêu nước, phản đối hành động của Trung Quốc trên biển Đông, giới doanh nhân Việt Nam đã tham gia tẩy chay làm ăn với Trung Quốc. Mới đây nhất là việc hai công ty du lịch Việt Nam là Côn Đảo Explorer và Cana Travel đã từ chối nhận khách du lịch Trung Quốc hoặc tổ chức tour du lịch đi Trung Quốc.

Một nhân viên của công ty Cana Travel cho đài Á châu tự do biết là việc bỏ tour du lịch đi Trung Quốc không có ảnh hưởng nhiều đến việc kinh doanh của công ty vì đây chỉ là một thị trường của công ty mà thôi.

Tuy nhiên trên thực tế liệu việc các công ty du lịch Việt Nam từ chối làm ăn với Trung Quốc có thực sự có lợi cho công ty cũng như nền kinh tế về lâu về dài hay không thì lại là một chuyện khác.

Thống kê của Tổng cục thống kê Việt Nam cho biết, hiện Trung Quốc đang dẫn đầu về lượng khách đến Việt Nam với trên 375 ngàn lượt khách chỉ tính riêng trong 4 tháng đầu năm nay, tức là chiếm đến gần 20% số lượt khách quốc tế đến Việt Nam. Trung Quốc đã giữ vị trí quán quân này trong nhiều năm.

Trong khi đó mục tiêu mà ngành du lịch Việt Nam đề ra trong năm 2011 là đón hơn 5 triệu lượt khách du lịch quốc tế va doanh thu từ du lịch chiếm 4,5% GDP.

Tiến sĩ Trịnh Hòa Bình cho rằng quyết định tẩy chay không làm ăn với người Trung Quốc của hai công ty này không thực tế, ông nói:

"Tôi cho rằng là nếu chúng ta khai thác và đi sâu vào khía cạnh thì có lẽ tôi trả lời là không bởi lẽ là cái chủ trương, cái thái độ bất hợp tác kinh doanh có những lúc trở thành khiên cưỡng, không thể hiện thái độ cầu thị, khách quan bởi lẽ tẩy chay hay không tẩy chay phải xem là có làm được hay không. Chúng ta không chỉ thể hiện tình yêu nước suông mà phải phù hợp với thực tiễn, phải làm cho đất nước mình tự lực tự cường, tự lực cánh sinh."

Mình tẩy chay thì mình cũng không kiếm được nguồn nào khác thay thế đâu, nên em ủng hộ việc tẩy chay nhưng mà tẩy chay một cách không đoạn tuyệt, tẩy chay phải thông minh.

Anh Sơn, Hà Nội

Trong khi đó giới lãnh đạo Việt Nam và Trung Quốc từ trước tới nay vẫn luôn đánh giá cao mối quan hệ kinh tế thương mại giữa hai nước. Mới đây nhất là vào trung tuần tháng 5, nhân kỳ họp lần thứ 7 Ủy ban hợp tác Kinh tế Thương Mại Việt Nam Trung Quốc diễn ra tại Việt Nam, Phó Thủ tướng Việt nam Hoàng Trung Hải nói rằng kể từ năm 2004 tới nay, Trung Quốc luôn là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Ông cũng kêu gọi các cơ quan quản lý, doanh nghiệp hai nước cần cố gắng đẩy mạnh hơn công tác xúc tiến đầu tư, thương mại.

Trung Quốc cũng là nước cung cấp nhiều vốn vay ưu đãi lãi suất thấp cho Việt Nam trong nhiều năm qua. Báo Việt Nam net hồi đầu năm nay có bài nói về sự lệ thuộc của Việt Nam vào vốn vay của Trung Quốc và đưa ra dẫn chứng là trong 9 dự án nhiệt điện của tập đoàn than khoáng sản Việt nam làm chủ đầu tư thì có đến 4 dự án vay vốn tính dụng xuất khẩu hoặc ODA từ Trung Quốc. Ước tính, tổng vốn vay của Trung Quốc chỉ riêng cho ngành điện Việt Nam đã lên đến hàng tỷ đô la.

Việc kêu gọi tẩy chay hàng Trung Quốc hay làm ăn với Trung Quốc của người dân Việt Nam theo tiến sĩ Trịnh Hòa bình chỉ có tính phong trào nhất thời nhưng cũng tạo được hiệu quả nhất định. Ông cho rằng đây là dịp để người Việt xích lại gần nhau xây dựng đất nước, mà theo ông như vậy cũng có thể coi là thành công rồi.



Liệu xung đột Việt-Trung có leo thang?

Biểu tình hôm 05/06 tại Hà Nội

Sự kiện biểu tình chống chính sách của Trung Quốc tại Biển Đông ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh hôm Chủ nhật để lại dư âm mạnh mẽ trong dư luận.

Hàng trăm người đã xuống đường tuần hành một cách hòa bình để phản đối việc Trung Quốc gây hấn và phá hoại thiết bị tàu khảo sát địa chấn của Việt Nam ngay trong vùng kinh tế đặc quyền (EEZ) của Việt Nam.

Cùng lúc, đại diện của Chính phủ Việt Nam cũng mạnh mẽ đề cập sự kiện này trên các diễn đàn quốc tế.

Hôm thứ Ba 07/06, Trung Quốc đã chính thức phản đối việc mà nước này gọi là "đợt bùng phát" xung quanh tranh chấp chủ quyền ̉ Biển Đông và yêu cầu Việt Nam có hành động xử lý và ngăn chặn những việc làm tương tự.

Liệu hành động của Việt Nam và phản đối của Trung Quốc có dẫn tới một sự leo thang xung đột hay không? BBC đã hỏi chuyện một số học giả và nhà nghiên cứu.

Giáo sư Carl Thayer, Học viện Quốc phòng Úc châu: Bắc Kinh đang theo đuổi chiến lược ngoại giao nâng cấp nhằm tăng cường tuyên bố chủ quyền Biển Đông, chiến lược này luôn luôn mô tả Trung Quốc như là nạn nhân của các nước khác.

Nay mọi chỉ trích đang được Trung Quốc đổ về Hà Nội và Manila, trong khi Trung Quốc tuyên bố chỉ làm công việc "thực hiện" chủ quyền thông qua các hoạt động bình thường.

Tôi cho rằng các tuyên bố vừa rồi hết sức hợp lý, đủ mức cần thiết để nói cho Trung Quốc và quốc tế biết là Việt Nam có hoàn toàn đầy đủ cơ sở để bảo vệ chủ quyền.

TS Trần Công Trục

Hiện tại các tàu hải giám dân sự, chứ không phải tàu hải quân, tham gia các vụ mới rồi. Các tàu này nhằm vào tàu khảo sát dầu khí không có vũ trang của các quốc gia khác. Tuy nhiên theo Philippines thì hồi tháng Hai tàu tuần tra của Trung Quốc đã bắn cảnh cáo tàu cá của nước này.

Nếu như Trung Quốc tiếp tục khẳng định chủ quyền một cách hung hăng như hiện nay thì hậu quả sẽ là Hà Nội và Manila điều tàu hải quân có vũ trang hộ tống tàu thăm dò. Việt Nam thực tế đã tăng số tàu hộ tống tàu thăm dò Bình Minh 02 sau vụ rắc rối hôm 26/05.

Điều này làm tăng quan ngại và tăng nguy cơ xung đột vũ trang trong khu vực, tuy nhiên tôi vẫn cho rằng hiện khả năng xảy ra đụng độ hải quân là thấp.

Tiến sỹ Trần Công Trục, nguyên Trưởng ban Biên giới Chính phủ: Về sự phản ứng của phía Trung Quốc trước dư luận của người Việt Nam trong và ngoài nước, đánh giá của tôi là không có gì khác so với các lần trước đây. Họ phải nói như vậy thôi.

Biểu lộ của người dân Việt Nam trước các hành động sai trái là tình cảm hết sức chính đáng, với điều kiện sự biểu lộ tình cảm đó tôn trọng luật pháp, không làm gì đáng tiếc để bị lợi dụng gây bất ổn chính trị-xã hội và ảnh hưởng công tác đối ngoại. Tôi theo dõi thì thấy các bạn tham gia biểu tình đã làm được việc đó, tuân thủ luật pháp, không làm xảy ra điều gì đáng ngại.

Có ý kiến cho rằng Chính phủ Việt Nam đã lên tiếng hết sức mạnh mẽ trong sự kiện tàu Bình Minh 02, thì nhận xét của tôi là những phát biểu chính thức của Nhà nước và các vị lãnh đạo Bộ Quốc phòng là hết sức hợp lý và đúng đắn trước hành động xâm phạm lần này của Trung Quốc trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam.

Những gì xảy ra với tàu thăm dò Việt Nam hoàn toàn không ở trong vùng tranh chấp, mà Trung Quốc lại ngang nhiên tuyên bố đây là vùng tranh chấp.

Vậy cho nên tôi cho rằng các tuyên bố vừa rồi hết sức hợp lý, đủ mức cần thiết để nói cho Trung Quốc và quốc tế biết là Việt Nam có hoàn toàn đầy đủ cơ sở để bảo vệ chủ quyền. Thêm nữa, trong sự kiện vừa rồi Việt Nam đã hết sức kiềm chế với chủ trương giải quyết hòa bình mọi tranh chấp, để không xảy ra đụng độ, châm ngòi lửa ảnh hưởng tới hòa bình và ổn định trong khu vực.

Quan điểm của tôi là các tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông phải được dàn xếp một cách hòa bình giữa hai nhà nước, thông qua thương lượng. Những cuộc biểu tình như vừa qua sẽ không giúp ích gì cho tiến trình này.

TS Vương Hàn Lĩnh

Tôi ca ngợi thái độ của Nhà nước chúng tôi trong vụ này.

Những điều cần làm theo tôi là phải tiếp tục tiến hành các hoạt động chính đáng trên vùng biển chủ quyền của Việt Nam. Song song cần tiếp tục đấu tranh nếu có vi phạm theo đúng thủ tục luật pháp và thực tiễn quốc tế, sử dụng các công cụ luật pháp để thể hiện quyền của mình.

Đương nhiên Chính phủ cần phải tiếp tục tuyên truyền giải thích tính chất các vụ việc, vi phạm xảy ra và giải pháp ứng xử cho dư luận được biết.

Tiến sỹ Vương Hàn Lĩnh, Viện Luật pháp Quốc tế thuộc ĐH Khoa học Xã hội Trung Quốc: Tôi có được biết về các vụ biểu tình ở Việt Nam hôm Chủ nhật.

Vấn đề Biển Đông gây bức xúc cho cả hai bên, và trên các diễn đàn mạng của Trung Quốc, người dân Trung Quốc cũng tỏ ra rất bất bình trước việc Việt Nam biểu tình.

Tôi cho là nếu không có việc chính phủ bật đèn xanh, thì biểu tình không thể xảy ra được ở Việt Nam. Hãy nhớ sau các cuộc biểu tình cuối năm 2007 Chính phủ Việt Nam đã cố gắng ngăn chặn biểu tình như thế nào.

Quan điểm của tôi là các tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông phải được dàn xếp một cách hòa bình giữa hai nhà nước, thông qua thương lượng. Những cuộc biểu tình như vừa qua sẽ không giúp ích gì cho tiến trình này.

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2011/06/110608_china_vietnam_row.shtml


Cuộc đua dầu khí gây nguy cơ đụng độ

Giàn khoan dầu khí

Sau vụ cáo buộc tàu hải giám Trung Quốc gây hấn tại vùng biển miền Trung Việt Nam, giới bình luận bắt đầu đặt ra câu hỏi về khả năng xảy ra xung đột trong khu vực Biển Đông được cho là giàu tài nguyên nhưng cũng tiềm tàng thách thức.

Mới đây, ký giả Daniel Ten Kate của hãng tin Bloomberg có bài phân tích về cuộc đua thăm dò dầu khí trong khu vực. BBC xin trích giới thiệu với quý vị.

Gần đây hai nước Việt Nam và Philippines đã tăng cường hoạt động dầu khí trong khu vực mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền, thí dụ công ty Talisman Energy Inc., đối tác của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam) chuẩn bị khoan vào năm sau trong một lô vốn Trung Quốc đã trao quyền khai thác cho một đối tác của Mỹ và thậm chí còn điều tàu chiến tới bảo vệ.

Philippines cũng đang có kế hoạch khai thác một khu vực gần Palawan nơi chính tàu thăm dò của Philippines đã bị tàu Trung Quốc gây hấn hồi tháng Ba.

Các nước láng giềng của Trung Quốc sở dĩ tỏ ra mạnh bạo như vậy, có thể là vì Hoa Kỳ đã tỏ thái độ mạnh mẽ về Biển Đông hồi năm ngoái, như nhận định của cựu chỉ huy hạm đội Thái Bình Dương James A. Lyons Jr..

Ngoài ra, giá dầu thô đang ngày càng tăng cũng khiến Việt Nam và Philippines tìm kiếm thêm dầu để phục vụ mục tiêu phát triển của mình.

Ông Lyons, người chỉ huy hạm đội Mỹ từ 1985 tới 1987 và nay là Chủ tịch công ty tư vấn kinh doanh Lion Associates LLC ở bang Virgina, nói đối với Hà Nội và Manila việc thăm dò khai thác dầu khí mang mục tiêu kinh tế rõ ràng.

“Hai nước này trông chờ vào chiếc dù an ninh của Hoa Kỳ."

Tất nhiên các hoạt động này gặp cản trở từ phía Trung Quốc, vốn tuyên bố chủ quyền với phần lớn Biển Đông.

Phản đối lên Liên Hiệp Quốc

Tại diễn đàn an ninh khu vực Shangri-La (03/06-05/06), chủ đề tranh chấp hàng hải chắc sẽ được các bộ trưởng quốc phòng các nước mang ra bàn.

Năm ngoái, Bộ trưởng Robert Gates đã tuyên bố rằng Mỹ phản đối các hành động ngăn cản các công ty làm ăn ở Biển Đông.

Hôm 05/04, Philippines gửi đơn lên LHQ phản đối đường yêu sách chín đoạn của Trung Quốc, nói đây "không có cơ sở pháp lý" gì.

Talisman, công ty dầu khí lớn thứ ba của Canada, chuẩn bị khoan thăm dò cách đảo Hải Nam khoảng 1.000 km, với đối tác PetroVietnam.

Giám đốc điều hành công ty này, ông John Manzoni, nói trong một cuộc phỏng vấn: “Chúng tôi có trong tay giấy phép làm ăn mà chúng tôi tin là hợp pháp".

Các lô mà Talisman chuẩn bị khai thác, mang số hiệu 133 và 134, cách bờ biển Việt Nam chừng 300 cây số. Chúng được Trung Quốc đánh dấu là WAB-21 và năm 1992 trao quyền khai thác cho công ty Mỹ Crestone Energy Corp. nay do tập đoàn Harvest Natural Resources Inc. ở Houston, Texas, sở hữu.

Chủ tịch Harvest là James Edmiston nói Trung Quốc đã bày tỏ quan ngại và nói "sẽ can thiệp" về việc Talisman nhận giấy phép của phía Việt Nam.

Một công ty Mỹ khác, ExxonMobil Corp., cũng gặp rắc rối khi khai thác Lô 119 với Việt Nam vì một phần lô này nằm trong vùng biển Trung Quốc tuyên bố chủ quyền. Hiện chưa rõ kế hoạch khai thác của ExxonMobil được triển khai đến đâu.

Dự trữ dầu khí của Trung Quốc đang ngày càng thu nhỏ, tới 40% kể từ 2001 trong khi nền kinh tế tăng trưởng trung bình 10,5% một năm.

Cách can thiệp của Trung Quốc trước hoạt động dầu khí của các nước láng giềng nhiều khi là điều tàu tuần tra gây hấn.

Hồi tháng Ba hai tàu tuần tra của Trung Quốc đã ra lệnh cho một tàu thăm dò địa chấn của công ty Forum Energy Plc phải ra khỏi khu vực tranh chấp cách đảo Palawan của Philippines chừng 250 km về phía Tây.

Manila đã điều chiến đấu cơ tới nơi và tàu Trung Quốc phải rút lui.

Khu vực nói trên nằm trong lãnh hải mà theo một thỏa thuận năm 2008 Trung Quốc, Việt Nam và Philippines sẽ cùng khai thác. Nay Manila nói đây là khu vực quan trọng đặc biệt và sẽ tiếp tục thăm dò khai thác.

Nhu cầu ngày càng tăng

Giới bình luận nói sở dĩ Việt Nam và Philippines tỏ ra tự tin là vì Mỹ đã tuyên bố có "quyền lợi quốc gia" trong việc tự do lưu thông ở trong khu vực.

Michael Green, cựu chuyên gia Á châu tại Ủy ban An ninh Quốc gia Mỹ, nay nghiên cứu ở Viện Chính sách Quốc tế Washington., nói "cần phải có ai đó lên tiếng rằng 'chúng tôi sẽ không bị bắt nạt'".

Tàu chiến Mỹ đã tuần tra các vùng biển châu Á-Thái Bình Dương từ thời Chiến tranh thế giới lần II.

Nay Trung Quốc cũng đang chạy đua đầu tư hạm đội và hàng không mẫu hạm. Việc Trung Quốc huy động tàu chiến tới những nơi có tranh chấp dầu khí sẽ còn xảy ra.

Lý do chính là dự trữ dầu khí của Trung Quốc đang ngày càng thu nhỏ, tới 40% kể từ 2001 trong khi nền kinh tế tăng trưởng trung bình 10,5% một năm.

Nhu cầu của các nước khác cũng tăng lên, như vào năm 2025 Việt Nam sẽ cần gấp ba lượng khí đốt so với bây giờ.

Philippines thì muốn tăng dự trữ thêm 40% trong hai thập niên tới nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.

Cuộc chiến dầu khí, theo các chuyên gia, sẽ còn hâm nóng các vùng biển tranh chấp vẫn còn chưa có cơ chế giải quyết bất đồng.

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2011/06/110601_scs_oil_vietnam.shtml

No comments: