Tuesday, September 27, 2011

NGUYỄN THIÊN THỤ * VIETNAMESE FOLK LITERATURE



VIETNAMESE FOLK LITERATURE
FROM 1945 to THE PRESENT DAY

Folk literature or oral literature is a long tradition in Vietnamese literature, Vietnamese folk literature is a continuous stream from the beginning to today. In Vietnam, folk is created by unknown authors, and passed down orally from generations to generations in whole part of country, and usually existed in many versions. It is a little difference between old folk literature and new folk literature.

The old folk literature was created before 1945 and has originated more than one thousand years ago in the Vietnamese literature. Its themes were love, morality, history, custom and daily experience, and its aims was education and entertainment. It was a popular kind of literature and art opened and spread widely for people every time and every where. It was presented with sincerity, love, happiness and humor.

Contemporary folk literature is a new stream which has broke out in 1945 till now and has the political purpose in order to criticize the communists, their ignorance and cruelty. . People around the world can call them the short humorous stories , or the black humor, or the political jokes. They were forbidden by the communist authorities.

Every nation is fond of the category of political jokes, but in the Soviet Union telling political jokes was in a sense an extreme sport: according to Article 58 (RSFSR Penal Code), "anti-Soviet propaganda" was a potentially capital offense. The majority of folk songs, and folk stories are the new creative works of Vietnamese people. Moreover, Vietnamese folk literature also originated in many sources. On the one hand, it is influenced by old folk literature:
Con ơi mẹ dặn câu này,
Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan.
You must remember the words of your mother
There are two kinds of robber
Night robber is the bandit
Day robber high officer.

New folk song:
Con ơi mẹ dặn câu này,
Cướp đêm là giặc, cướp ngày công an.
You must remember the words of your mother
There are two kinds of robber
Night robber is the bandit
Day robber police officer.

Mấy đời bánh đúc có xương,
Mấy đời dì ghẻ mà thương con chồng.
The cake never has bone,
The step mother never loves her husband’s children.

Mấy đời bánh đúc có xương,
Mấy đời cộng sản mà thương dân nghèo!
The cake never has bone,
The communists never love the poor people

On the other hand, they draw their inspiration from the world black humor, especially Russian contemporary political jokes.

Vladimir Lenin, Joseph Stalin, Nikita Khrushchev and Leonid Brezhnev are all travelling together in a railway carriage. Unexpectedly the train stops. Lenin suggests: "Perhaps, we should call a subbotnik, so that workers and peasants fix the problem." Stalin puts his head out of the window and shouts, "If the train does not start moving, the driver will be shot!" But the train doesn't start moving. Khrushchev then shouts, "Let's take the rails behind the train and use them to construct the tracks in the front".(A hint to Khrushchev's various reorganizations.) But it still doesn't move. Brezhnev then says, "Comrades, Comrades, let's draw the curtains, turn on the gramophone and pretend we're moving!" (A hint to Brezhnev stagnation.) "Comrade Stalin! This man is your exact double!" / "Shoot him!" / "Maybe we should shave off his moustache?" / "Good idea! Shave it off and then shoot him!". Stalin reads his report to the Party Congress. Suddenly someone sneezes. "Who sneezed?" (Silence.) "First row! On your feet! Shoot them!" (Applause.) "Who sneezed?" (Silence.) "Second row! On your feet! Shoot them!" (Long, loud applause.) "Who sneezed?" (Silence.) ...A dejected voice in the back: "It was me" (Sobs.) Stalin leans forward: "Bless you, comrade!"

The personages of New Folk literature are people around the world, especially Vietnamese, Chinese and Russians communists, and take place in everywhere, especially in Vietnam, USSR, China, Europe and in .America. Like the old folk literature, Vietnamese new folk literature consists of proverbs, idioms, folk songs and short stories. Like Russians, Vietnamese people use folk literature to attack communism.

1. Communism Vietnamese people protest against communism:
Lenin ông ở nước Nga,
Cớ sao ông đến vườn hoa nước này?
Bậm môi, trợn mắt chỉ tay
Mày theo cộng sản nước mày tan hoang!
Mr. Lenin, you are a Russian communist,
Why do you leave your country
And come to Vietnamese garden?
He is very angry
and shouts:
If you join the Communist party
Our country would be destroyed completely!

2. Exploitation
Communists accused capitalism’s exploitation but in fact, communists are more brutal than capitalists:
Làm ngày không đủ,
Tranh thủ làm đêm,
Làm thêm ngày nghỉ. We must work every day
We must work every night
That is not enough
We must work through Sunday
We have no time to stay!

3. Ignorant Leader
Một ông khách ăn bận sang trọng vào văn phòng tổng bí thư xin gặp mặt lãnh tụ.Ông nói rằng ông là bạn học của Tổng bí thư hồi còn nhỏ, nay qua đây xin gặp mặt cho thỏa lòng nhớ mong người bạn thân thiết thuở ấu thơ. Nghe người khách nói xong, viên trung úy phụ trách an ninh văn phòng Tổng Bí thư liền kêu lính bắt nhốt người khách vì tội làm gián điệp CIA mưu sát tổng bí thư! Mãy nhà báo Việt Nam và Anh, Pháp, Mỹ nghe tin liền đến xin phỏng vấn vị anh hùng và là thiên tài tình báo của Việt Nam: Vì đâu mà ông biết ngay người khách là gián điệp CIA?
Viên trung úy ngước mắt cao ngạo trả lời: -Tổng Bí thư có đi học đâu mà có bạn học! Rõ ràng tên kia là CIA Mỹ!
One day, a gentleman went to the Secretary General’s office, and he told the Police Officer that he was a school mate of Secretary General, so he wanted to visit him. The officer shouted: “ Seize him!”
Some Vietnamese and European journalists ask him: Why do you discover him a spy?
With pride, he said:
-He tells lie! Our Secretary General never went to school!

4. Police
People criticized policeman due to their cruelity and corruption:
Muốn xanh cỏ, đỏ ngực thì đi bộ đội,
Muốn làm ông cố nội thì vào công an!
Go for a soldier
If you love the medal and an early death
Go for a police officer
You will have money and power!

5. Economy
It is a weak economy with the permanent shortages in various shops:
Một người đàn ông bước vào một cửa hàng mậu dịch và hỏi :- Có cá không? Các cán bộ cửa hàng đáp: -Đồng chí đi không đúng tuyến. Chúng tôi bán thịt chứ không bán cá, mà chúng tôi cũng không có bất kỳ thứ thịt nào. Đồng chí sang cửa hàng bên kia đường mà mua cá, nhưng ở đó họ cũng chẳng có cá đâu!
A man walks into a shop and asks, "Don't you have any fish?", and the shop assistant replies, "You go to the wrong way – our shop is a butcher, but in fact we don't have any meat. Go to the fish shop across the street to buy fish, but they also have no fish.

Mỗi năm ba thước vải thô,
Lấy gì che kín cụ Hồ hỡi em?
Each year we have the right to buy three meter of clothing,
How can we cover Uncle Hồ Chí Minh?

Đi làm hợp tác hợp te,
Không được miếng vải mà che cái l…
We work for the collective farm all year
But we have nothing to wear.

6. Protesting against Chinese Invasion
Cha bồi tàu, con bồi tàu,[1]
Cha con nhà nó đua nhau làm bồi.
Bồi tây rồi lại bồi tàu,
Chúng nó bán nước làm giàu dân ôi!
The father was a servitor
The boy is a traitor
His family A family of slavery
They sell themselves
and sell their country
to the Chinese communist party.

Năm nay nhiều Việt kiều ở khắp nơi trên thế giới về Việt Nam tham dự cuộc thi "Gala đố 2005". Câu hỏi do ban giám khảo đưa ra cho năm nay là: “China Town ở nước nào lớn nhất thế giới?“
Thí sinh Việt kiều ở Anh quốc trả lời:
- China Town lớn nhất thế giới ở London.
Thí sinh Việt kiều ở Canada trả lời:
- China Town ở Toronto lớn nhất thế giới.
Thí sinh Việt kiều ở Mỹ trả lời:
- China Town ở San Francisco là lớn nhất thế giới.
Bây giờ đến lượt thí sinh Việt Nam ở Việt Nam trả lời:
- Tôi cam đoan là China Town ở Việt Nam là lớn nhất thế giới, vì người ta phải dùng xe lửa đi suốt cả ngày mới xuyên qua hết.
Tất cả những người tham dự buổi thi đố đều cười ầm lên, có người lên tiếng:
- Lại định mang Chợ Lớn ra gạt bà con ở đây chứ gì?
Người khác tiếp lời:
- China Town Chợ Lớn đi bộ một chút là hết chứ cần gì phải đi xe lửa cả ngày?
Thí sinh Việt Nam đợi cho hết tiếng cười rồi mới giải thích:
- China Town mới của Viêt Nam chúng ta bắt đầu từ Ải Nam Quan chạy dài đến tận mũi Cà Mâu nên mới lớn nhất thế giới.
This year, Vietnam organized “ Gaza Puzzle 2005”, many oversea Vietnamese attend this contest." The question is: "What China Town is biggest in the world?".
Vietnamese candidate in the UK replied.
- The world's largest China Town is in London.
Vietnamese Candidate in Canada replied.
- China Town in Toronto is the biggest one in the world.
Vietnamese candidate in America replied.
- China Town in San Francisco is largest one in the world.
Now Vietnamese student in Vietnam answers.
- China Town in the Vietnam is the world's largest town, because people have to use the train throughout the day to travel through the town..
Everybody is laughing because Chợ Lớn is so small..
Some one protests: Travelling Chợ Lớn, we do not need to take a train all day. The student explains: -New China Town in Vietnam is very big, it is the biggest China Town in the world because it stretches from Nam Quan to Camau!

Ben Lewis was right when he put it in his essay, and book "Communism was a humor-producing machine. Its economic theories and system of repression created inherently funny situations. There were jokes under fascism and the Nazis too, but those systems did not create an absurd, laugh-a-minute reality like communism [2] Indeed, Vietnamese folk literature expresses Vietnamese people spirit in the struggle against the communist dictatorship for freedom and democracy.


_____

[1] Bồi : waiter, slave; Tàu: boat, Chinese. Bồi tàu has double meanings.: a waiter on ship and a slave of Chinese. Hint to H ồ Ch í Minh worked as a waiter on a ship in 1912, and the Vietnamese communists gave up Vietnamese sea and land to Chinese. [2] Russian political jokes. Wikipedia


VĂN CHƯƠNG BÌNH DÂN TỪ 1945 ĐẾN NAY
Nguyễn Thiên Thụ


Văn chương bình dân hay văn chương truyền khẩu là một truyền thống trong văn học nước ta. Tại Việt Nam, văn chương truyền khẩu là do các tác giả vô danh tạo thành, và truyền miệng từ đời này sang đời khác ,xứ này sang xứ khác cho đến khi phổ cập toàn quốc. Vì truyền miệng cho nên càng ngày càng phong phú và sai lạc do quên hay do sửa chữa cho nên một câu chuyện, một câu ca có nhiều dị bản.Người ta còn gọi đó là văn chương đại chúng vì do quần chúng sáng tác, phản ánh tư tưởng, tình cảm nhân dân, và phục vụ cho quyền lợi nhân dân bị bóc lột, chống lại bạo quyền. Văn chương truyền khẩu là một dòng liên tục kể từ lúc khởi đầu cho đến nay.

Có sự khác biệt giữa văn chương truyền khẩu cổ điển và văn chương truyền khẩu hiện đại. Văn chương truyền khẩu cổ điển ra đời trước 1945, còn văn chương truyền khẩu hiện đại thì được sáng tác sau 1945. Văn chương truyền khẩu cổ điển có nhiều chủ đề như tình yêu, giáo dục, phong tục, lịch sử, châm biếm và kinh nghiệm trong cuộc sống. Văn chương này có tính công khai, và cũng là một nghệ thuật, có thể dùng để ca hát một mình, với vài bạn bè hay trình diễn trong các hội hè, đình đám. Văn chương này là văn chương tự do, để tiêu khiển, trình bày với sự chân thành, với tình yêu, hy vọng và vui đùa..Trái lại, văn chương truyền khẩu hiện đại là văn chương bí mật, chỉ truyền bá trong gia đình hay trong vòng thân hữu. Tuy nhiên, tôi cũng thấy các bộ đội, các ông cộng sản cũng ngồi kể truyện hài với nhau.

Văn chương truyền khẩu hiện đại là một nguồn văn học mới bùng phát sau 1945 cho đến nay, có mục đích chính trị là châm biếm những ngu dốt và tàn bạo của cộng sản. Loại văn chương châm biếm giai cấp thống trị thì nước nào cũng có , và họ gọi là truyện khôi hài, hay truyện khôi hài đen , hay truyện châm biếm chính trị Loại này thịnh hành ở Liên Xô trước đây và bị các lãnh tụ cộng sản triệt để cấm đoán. Đạo luật 58 của Liên Xô xử tử những ai tuyên truyền chống Liên Bang Xô Viết
Các câu ca, truyện hài phần lớn là do nhân dân Việt Nam sáng tạo, nó phát xuất từ thủ đô Hà Nội và truyền bá mạnh nhất cũng ở tại trái tim cộng sản. Tuy nhiên, văn chương truyền khẩu Việt Nam cũng có nhiều nguồn gốc. Một mặt nó phát xuất từ ca dao cũ, truyện cũ.
Con ơi mẹ dặn câu này,
Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan.

được đổi thành:
Con ơi mẹ dặn câu này,
Cướp đêm là giặc, cướp ngày công an.


hoặc câu:
Mấy đời bánh đúc có xương,
Mấy đời cộng sản mà thương dân nghèo!


là mượn ở câu ca dao cũ:
Mấy đời bánh đúc có xương,
Mấy đời dì ghẻ mà thương con chồng.


Mặt khác, cao dao cũng vay mượn truyện ngoại quốc như các truyện khôi hài đen của Nga, Đức, Pháp, Anh, Mỹ. . .Đặc biệt là các truyện khôi hài chính trị của Liên Xô.

Như các truyện sau thường đăng ở các sách báo Nga và các nước Âu Mỹ:
Lenin, Stalin, Khrushchev và Breznev đi du lịch với nhau trên một chuyến tàu hỏa. Chẳng may tàu bị hỏng máy, phải nằm ì. Lenin bảo: "Chúng ta đi gọi các đồng chí
Bolshevik xung phong thì các công nhân và nông dân sẽ đến sửa máy tàu cho chúng ta." Stalin thò đầu ra cửa toa tàu và thét lên: Nếu tàu không chạy, tao sẽ bắn thằng lái tàu!" Nhưng tàu vẫn không nhúc nhích. Khrushchev hô to lên: Gở các đường xe lửa đàng sau xe mà đặt ra đằng trước xe (Việc này ám chỉ Khroushchev cứ đặt ra nhiều thứ tái tổ chức mà chẳng ra sao cả). Tàu vẫn nằm ì. Breznev bèn nói:
Các đồng chí, các đồng chí, chúng ta hãy kéo màn, văn máy hát lên và tưởng tượng ra mình đang tiến nhanh, tiến mạnh" ( Việc này ám chỉ kinh tế Liên Xô đình trệ và tính lừa bịp của cộng sản)...
Stalin đang xem diễn kịch tại rạp hát. Một đồng chí ngồi cạnh nói nhỏ:" Đồng chí, cái tên đóng tuồng trên sân khấu giống đồng chí như hệt.!
Stalin hô: "Bắn nó đi".
-Hay mình cạo râu nó đi?
-Ý kiến hay! Cạo râu rồi sẽ bắn!

Stalin đang nghe báo cáo tại Quốc Hội. Bỗng nhiên, có ai đó nhảy mũi một phát. Stalin nạt:"Ai nhảy mũi?" Tất cả im lặng.
-Hàng đầu đứng lên! Đem bắn đi!
Cả hội trường vỗ tay hoan hô.
-Ai nhảy mũi?
Vẫn im lặng.Stalin hô:
-Hàng thứ hai đứng lên! Đem bắn hết!

Cả hội trường hoan hô nhiệt liệt.
-Ai nhảy mũi? (Im lặng)
Một giọng nói nho nhỏ ở sau nói:
-Chính tôi, đồng chí!
Stalin nói:" Trời ơi! Đồng chí ơi!"

Những nhân vật trong văn chương truyền khẩu là người khắp thế giới gồm Anh, Pháp, Mỹ, Nhật mà nhiều nhất là Nga, Tàu và Việt Nam. Về hình thức, văn chương bình dân hiện đại gồm tục ngữ, ca dao và truyện ngắnVà cũng giống văn chươn g hiện đại Liên Xô, văn chương truyền khẩu Việt Nam có mục đích chống cộng. Đó là vũ khí của nhân dân nhắm chống lại cộng sản chuyên chế và gian dối, tàn ác.
Sau đây là một vài điểm chính của văn chương đại chúng hiện đại:

1. Chống chủ nghĩa cộng sản:
Đối với dân ta, chủ nghĩa cộng sản là môt thảm họa tàn phá quốc gia:
Lenin ông ở nước Nga,
Cớ sao ông đến vườn hoa nước này?
Bậm môi, trợn mắt chỉ tay
Mày theo cộng sản nước mày tan hoang!

2. Chống bóc lột
Marx hô hào chống tư bản bóc lột nhưng cộng sản lại bóc lột dữ đội hơn:
Làm ngày không đủ,
Tranh thủ làm đêm,
Làm thêm ngày nghỉ.

3. Lãnh đạo cộng sản ngu dốt, thất học:
Một ông khách ăn bận sang trọng vào văn phòng tổng bí thư xin gặp mặt lãnh tụ.Ông nói rằng ông là bạn học của Tổng bí thư hồi còn nhỏ, nay qua đây xin gặp mặt cho thỏa lòng nhớ mong người bạn thân thiết thuở ấu thơ. Nghe người khách nói xong, viên trung úy phụ trách an ninh văn phòng Tổng Bí thư liền kêu lính bắt nhốt người khách vì tội làm gián điệp CIA mưu sát tổng bí thư! Mãy nhà báo Việt Nam và Anh, Pháp, Mỹ nghe tin liền đến xin phỏng vấn vị anh hùng và là thiên tài tình báo của Việt Nam: Vì đâu mà ông biết ngay người khách là gián điệp CIA?
Viên trung úy ngước mắt cao ngạo trả lời: -Tổng Bí thư có đi học đâu mà có bạn học! Rõ ràng tên kia là CIA Mỹ!

4. Chế diễu bọn công an tàn ác và tham nhũng

Muốn xanh cỏ, đỏ ngực thì đi bộ đội,
Muốn làm ông cố nội thì vào công an!

5. Kinh tế
Stalin, Lein, Mao, Hồ không biết gì về kinh tế mà cứ đề ra kế hoạch này đến kế họach khác, lại nào đổi tiền, kinh tế mới, thủy lợi, đánh tư sản, hợp tác xã chỉ làm cho dân nghèo nước suy sụp. Câu chuyện này xảy ra trong một cửa hàng mậu dịch quốc doanh::

Một người đàn ông bước vào một cửa hàng mậu dịch và hỏi :- Có cá không? Các cán bộ cửa hàng đáp: -Đồng chí đi không đúng tuyến. Chúng tôi bán thịt chứ không bán cá, mà chúng tôi cũng không có bất kỳ thứ thịt nào. Đồng chí sang cửa hàng bên kia đường mà mua cá, nhưng ở đó họ cũng chẳng có cá đâu!
Dân chúng đặt ra các câu ca sau:

-Mỗi năm ba thước vải thô,
Lấy gì che kín cụ Hồ hỡi em?

-Đi làm hợp tác hợp te,
Không được miếng vải mà che cái l…

6. Chống Trung cộng xâm lược:

-Cha bồi tàu, con bồi tàu,
Cha con nhà nó đua nhau làm bồi.
Bồi tây rồi lại bồi tàu,
Chúng nó bán nước làm giàu dân ôi!

-Năm nay nhiều Việt kiều ở khắp nơi trên thế giới về Việt Nam tham dự cuộc thi "Gala đố 2005". Câu hỏi do ban giám khảo đưa ra cho năm nay là: “China Town ở nước nào lớn nhất thế giới?“
Thí sinh Việt kiều ở Anh quốc trả lời:
- China Town lớn nhất thế giới ở London.
Thí sinh Việt kiều ở Canada trả lời:
- China Town ở Toronto lớn nhất thế giới.
Thí sinh Việt kiều ở Mỹ trả lời:
- China Town ở San Francisco là lớn nhất thế giới.
Bây giờ đến lượt thí sinh Việt Nam ở Việt Nam trả lời:
- Tôi cam đoan là China Town ở Việt Nam là lớn nhất thế giới, vì người ta phải dùng xe lửa đi suốt cả ngày mới xuyên qua hết.
Tất cả những người tham dự buổi thi đố đều cười ầm lên, có người lên tiếng:
- Lại định mang Chợ Lớn ra gạt bà con ở đây chứ gì?
Người khác tiếp lời:
- China Town Chợ Lớn đi bộ một chút là hết chứ cần gì phải đi xe lửa cả ngày?
Thí sinh Việt Nam đợi cho hết tiếng cười rồi mới giải thích:
- China Town mới của Viêt Nam chúng ta bắt đầu từ Ải Nam Quan chạy dài đến tận mũi Cà Mâu nên mới lớn nhất thế giới.

Ben Lewis hữu lý khi ông viết trong các bài bình luận và sách của ông:" Chủ nghĩa cộng sản là một bộ máy sản xuất chuyện hài. Lý thuyết kinh tế và hệ thống đàn áp đã tạo nên những hoàn cảnh nực cười. Dưới thời phát xít Đức cũng vậy, nhưng chuyện của Đức quốc xã không có được những cái phi lý và vui cười mạnh mẽ bằng chuyện về cộng sản."
Thật vậy, văn chương Việt Nam bình dân hiện đại đã bày tỏ tinh thần nhân dân Việt Nam đấu tranh chống cộng sản độc tài để giành lại tự do và dân chủ cho nhân dân.


No comments: