Sunday, November 20, 2011

THƠ

GIỚI THIỆU TÁC GIẢ
CẢM ĐỌC THƠ “ CHU KỲ MỚI ”
BÙI HUY PHÁC -
THI NHÂN CÁT BỤI THÂN MỘT HẠT

Thơ và Dịch chuyển đường đời là đôi cánh đưa Bùi Huy Phác bươn chải trong cuộc sinh tồn. Đó là cuộc “lữ hành” – cuộc đầy ải của kiếp nhân sinh. Để Thơ của anh trở thành nỗi đượm tình hoài vọng quê hương xứ sở, hoài vọng những phương trời viễn mộng ( Âu, Phi ) của một thời (một đời) đầy nhiễu nhương biến động mà hy vọng càng lớn thì thất vọng càng nhiều.

Muốn giầu buôn khó (bán mua các dự án xóa đói giảm nghèo), muốn có buôn vua (buôn chức tước quyền lực tha hồ chiếm đoạt…), còn Bùi Huy Phác một vai gánh “Muối rong” một vai gánh thơ dấn thân sang “Tuyết trắng Vac-sa-va” (Ba Lan), sang Lục địa Đen
“ nhỏ nhoi góc chợ chốn này / cát bụi thân ta một hạt ” – một hạt bụi có hồn thi sĩ. Ở tuổi 74, anh lao vào “chu kỳ mới” với “trời vẫn biếc một màu / đường quang và gió lộng” của một “kẻ lữ hành nặng số / tóc trắng chẳng chịu già
với : “ lại nguyên sơ giọt đắng lại nguyên sơ mộng đời ” với : “một trái tim hóa đá một đồng hành vô tri…” với : “Nỗi đau thành điểm hẹn niềm tin đã tột cùng”… với : “lại khát khao tiếng gọi lại một vòng thương đau.” Đó là một con người đã trải qua “ Bốn mươi năm gió bụi / đã vùi kín mộng xưa ” .

Tố Như xưa chỉ có “ Mười năm gió bụi” để viết nên thiên truyện Kiều bất hủ. Còn Bùi thi nhân ( chưa dám gọi là thi tài ) nhưng cũng đã để lại những vần thơ rớm máu, đượm mồ hôi, sôi trí não, rất thơ : “ ngưỡng ảo huyền nhận biết đến trong ai ?” của cái “ thân này vào xuôi ngược / mới đó vội cỗi cằn ”. Cuộc lữ hành của Bùi thi nhân như thể đi trong trận đồ mịt mùng của tư tưởng (ý thức hệ, tôn giáo), sự đổ vỡ đảo điên của một thời, giữa một cuộc đời luôn rập rình hiểm họa. Chỗ hay không bù lại được chỗ dở, cái được không thấm gì so với cái mất mát hẫng hụt. Để cho cái thân phận con người “ bảy mươi còn tong tả ngược xuôi / nhớ nhớ quên quên toàn thứ ngược đời / còn bấu víu vào gương thiên cổ” ( như ai đó quen “ ăn mày dĩ vãng ” ) mà “ bỏ cửa nhà mơ cánh én trời mây / ngách chợ trời Tây đứng phân phải trái ” . Cái bi kịch của Bùi thi nhân là cái lệch pha giữa lý tưởng (viễn mộng) với thực tế đời thường (phũ phàng) : - đôi gối chớm loãng xương tất khổ đốt sống lưng đĩa đệm lệch hiểm nghèo. - con sót bố đã tha hương bao bận nay vẫn còn xích đạo nắng tiêu hao.

Thơ là người, Thơ là tiếng lòng, là nước mắt của con tim… nó như kiếp thi nhân, muốn dừng mà không thể dừng được : cuộc nếm trải dĩ cùng vi vạn biến ngẩn ngơ người hạnh phúc bước phiêu du. Trái đất (so với vũ trụ) nhỏ nhoi như một cái lồng, như một nhà tù, chạy góc này ra góc kia “ vẫn thế…” anh “ cô biệt nam bán cầu ” để một mình bóc lịch ( “ bóc lịch ” một ẩn ngữ của “ ngồi tù ” ), đây là tù tại gia, tự mình tù mình của cái “cha chịu lửa ngàn trưa / lịch nên trang tri kỷ” của cái “Thân một mảnh nhỏ nhoi,…Ai nói thời gian trôi / tìm đâu ra dấu vết” và “được thấm thía cô đơn / được rơi tự do và mất hút / trong lòng cát” sa mạc Phi châu !

Ở Bùi thi nhân, cuộc đời đã qua 74 năm, lắm phen tưởng như đã tận cùng đáy vực, nhưng bản chất thi nhân là lạc quan, là hoang tưởng, dám xông vào “ cuộc chơi tàn phá / không chấp nhận giữ gìn ” : … rượu mắng ta lưu manh rượu mắng ta bần tiện … không cùng chìm huyễn tưởng cùng thiêu hủy thân này. Thật đúng vậy, ở Bùi Huy Phác,

Thơ đúng là một cuộc lịch nghiệm. Thơ cất cánh trong bươn chải sinh tồn đến những chân trời viễn mộng để bật lên tiếng nói tâm hồn, tiếng nói thời đại mà anh cùng cả một thế hệ bạn anh đang “ nghiệm ” ? Chao ôi, cõi Thơ có đến và có đi, để lại một “ vết thời gian ” ( một lịch nghiệm ) của thi nhân – một hạt bụi có hồn – ở Bùi Huy Phác đó là cánh chim Việt ngoài ven trời như “ cánh sóng cứ dạt dào nhường ấy / tóc ai bay… đến tóc cũng lên lời”. Thơ là vậy. Góc thành Nam Hà Nội, 16-11-2011

NGUYỄN KHÔI ( Hội viên Hội Nhà văn Hà Nội UV BCH Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội UV BCH Hội VHNT các Dân tộc Thiểu số Việt Nam)




MỘT SỐ BÀI TRÍCH TRONG “ CHU KỲ MỚI ” của BÙI HUY PHÁC

CHU KỲ MỚI

Chặng đường nợ áo cơm

Nghĩ mấy ai tự chủ

Một hội sáu mươi năm

Ràng buộc ngần ấy thứ.

Kết thúc một chu kỳ

Dọn gần xong công nợ

Ngẫm về lẽ huyền vi

Gọi chu kỳ mới mở

Chu kỳ mới ngày đầu

Thân thoạt nghe hụt hẫng

Trời vẫn biếc một màu

Đường quang và gió lộng.

Yêu mê các thần đồng

Ngay bước đầu chập chững

Đã tường tận sâu nông

Đã dạt dào thi hứng.

Tay nâng trái tự do

Ấp ủ hương đích thực

Vòm không gian bao la

Khung thời gian câu thúc.

10-5-2007

CUỘC LUÂN HỒI

Kẻ lữ hành nặng số

trắng tóc chẳng chịu già

Con đường tình thật lạ

đeo đẳng chẳng buông tha.

Lối mê cung dẫu khác

nhưng vẫn gọi là đường

trăm ngả dù ngơ ngác

sớm muộn cũng tơ vương.

Dáng ai ngày chập chững

lạ lẫm bước đi đầu

xông xáo hay dò dẫm

khờ khạo khác gì nhau.

Tóc trải đời tóc trắng

trắng lại về tinh khôi

lại nguyên sơ giọt đắng

lại nguyên sơ mộng đời.

Gặp một trang ngựa ngã

sập bẫy đêm viễn di

một trái tim hóa đá

một đồng hành vô tri...

Nỗi đau thành điểm hẹn

niềm tin đã tột cùng

lửa ngàn đời dẫu bén

đâu tỏ được mê cung.

Trắng lại chu kỳ mới

lại mê mải sắc màu

lại khát khao tiếng gọi

lại một vòng thương đau.

8-10-2006

NGƯỠNG

Ngưỡng để tràn ly là một giọt

Kinh tuyến nào định ngưỡng đông – tây

Em bên đây và anh bên đây

có ghi được sát-na bùng tiếng sét

Thua - được lằn ranh vua và giặc

Đâu chiếc cân định lượng thị phi

Vạch cỏ chỉ ra điểm mốc đi - về

Đêm sang ngày nhập nhòa khoảnh khắc

Trong mỗi ta thiên thần và quỷ dữ

Trận tranh hùng sinh - tử giữa hồng cầu

Bờ chân - giả mập mờ quanh gốc chữ

Đời một gang tiếng để lại dài lâu.

Ai tới mép đỉnh cao và vực thẳm

Ai đặt chân đến nơi ấy chân trời

Ai kịp cảm ranh héo tàn - tươi thắm

Ngưỡng ảo huyền nhận biết đến trong ai ?

10.7.2007 - 29.10.2011

TIẾNG TIÊU

Vào chu kỳ mới ngày lên bảy

chợt nhớ năm xưa cữ tuổi này

Tiếng tiêu nghiệt ngã phiêu bồng ấy

như vừa tức tưởi nấc quanh đây.

Làng không nhiều lắm tài tơ trúc

Người thổi tiêu làng gọi bác Khoan

lực điền, bác chẳng nghề cưa đục

mỏ rìu khăn quấn suốt năm.

Thấy cháu say tiêu bà mới kể

sự tình bác phải bịt bên tai.

Giận buồng chuối đói oan khiên thế

lỡ liều thôi, mà nỡ sẻo tai người !

Tiếng tiêu từ ấy đem ma lực

cất lời răn nhủ suốt đời tôi

Máu nhỏ trong thơ trong tơ trúc

mỗi dòng mỗi phách chớ đơn sai.

22-9-2005

LÂU LẮM MỚI QUA HỒ

Nước vẫn màu lục ấy

như đậm hơn ngày nào

cây không còn run rẩy,

vây bủa mấy tòa cao.

Liễu vẫn gầy tha thướt

năm tháng chẳng tàn phai

Mình ơi sao nhu nhược

chùng bước giữa dặm dài

Mây vẫn trôi huyền hoặc

mượn lòng hồ dựng tranh

Sao bút ta phó mặc

những phác thảo không thành

Ngựa xe xưa đơn chiếc

Nay áo quần như nêm

Tìm đâu thiên lý biếc

Rùa đại lão lặn im

Liễu, mây, trời, sóng, nước

trẻ mãi tuổi ngàn năm

Thân này vào xuôi ngược

mới đó vội cỗi cằn.

8-7-2007

ĐÒ NGANG Ở SÔNG YÊN

Đò ngang bến Trún sông Yên

Bên kia cô lái

dạt thuyền bên đây.

Đường chiều

đồng cói

triều đầy,

Có người khách muốn sang đây

cậy đò.

Kìa ai chẳng ngại nước to

vội bơi sang lấy lại đò về bên.

Theo con nước nổi đang lên

từng bè bổi cói dây thuyền chặn ngang

Bóng người chìm giữa mênh mang

gỡ bè bổi, kéo đò sang kịp đường

Đê bên đây thấy vậy

Thương

Để khô

gót

khách dặm trường

qua đây,

Mà ai dầm dãi hao gầy,

Một mình lặn lội trọn ngày

đò ngang.

Xứ Thanh, 29-8-2007

TRÊN HỒ NƯỚC MẮT

Tặng Nguyễn Khoái

Dòng huyết lệ thiên thu Công đã khóc

Hòa mặn vào với biển miệt trùng khơi

Ai ngăn lại nay đây hồ Núi Cốc

Dạo du thuyền mà sát muối lòng tôi.

Cắm sào giữa thanh thiên ôn tình sử

Ngắm vô hồn đôi ngấn nước lăn tăn

Vài cánh mỏng lục bình vô tư lự

Bạn bên mình đọc mấy khúc tri âm.

Tiếc cho em đường mưu sinh bươn chải

Chẳng thể cùng một phút đến thăm hồ

Để thấy cuộc kiếm tìm xưa tê tái

Đến trước hồ Nước Mắt... chỉ hư vô.

Hồ Núi Cốc, 9-10-2007

THỨC ĐÊM

Người no ấm thương ta vất vả

bảy mươi còn tong tả ngược xuôi

Lục đia Đen lọ mọ cuối chân trời

còn học tiếng, luyện ngữ văn, chánh tả.

Người mực thước dè bỉu ta lẩm cẩm

nhớ nhớ quên quên toàn thứ ngược đời

ngăn nắp thế, lại quên ô đậm nhạt

áo quần bò, giầy Ý diện chơi.

Người lịch duyệt khẽ cười ta khờ dại

bỏ cửa nhà mơ cánh én trời mây

ngách chợ Trời tây đứng phân phải trái

nhật thực vội kêu đêm giữa ban ngày.

Người mãn nguyện thầm miả ta ham hố

sáng chẳng ăn ai, chiều bõ bèn gì

còn bấu víu tấm gương thiên cổ

gặp xứ mù, chột nhất nhằm nhò chi.

Mấy người trẻ thách ngầm ngang phân họ

bình đẳng đành đôi lúc phải theo

đôi gối chớm loãng xương tất khổ

đốt sống lưng đĩa đệm lệch hiểm nghèo.

Chẳng trách đời dùng ta đứng chợ

còng lưng ngồi xổm vặn vung xoong

bởi những muốn thấy biển xa, sương gió

khát chân trời mượn cánh ruổi rong.

Em ca cẩm số chồng tôi lận đận

Chị cả rên ai bắt tội cậu nào

Con sót bố đã tha hương bao bận

nay vẫn còn Xích đạo nắng tiêu hao.

Phút mềm lòng thương con đường hướng thiện

Xưa theo người đốt lửa hối ta đi

cuộc nếm trải dĩ cùng vi vạn biến

ngẩn ngơ người hạnh phúc bước phiêu du.

Route de la frontière,RC, 9-9-2008

TỰ KHÚC XA QUÊ

Đến xứ nghèo để giảm nghèo

chợt nghe ngỡ làm thiện nguyện

quản chi nước lọ cơm niêu

khăn gói cưỡi mây vượt biển.

Dè đâu họ giảm nghèo mình

lâu nay sống bằng tài trợ

nơi tìm cho, nơi hỏi xin

không vợi hai vai công nợ.

Cùng tắc biến lại sang Tây

Nay trời Tây nam chí tuyến

dưới chân một thảm cát dày

Xích đạo tôm hùm cua biển.

Thế là vác mặt theo voi...

theo mưa...lộc rơi lộc vãi

Phía người chỉ rặt sắn khoai

quân ta đô-la nhặt đại.

Bốc của họ, khinh khi họ

Trách gì giống thực dân xưa

thả ra e đây hơn thế

khát lâu, biết mấy cho vừa.

« Đãi khố son, bòn khố nâu »

bỗng nhớ câu xưa Bà nói

Giờ con theo đến Phi châu

nghèn nghẹn mỗi khi nắn túi.

Bỗng dưng ngẫm cái vòng quay

lớn lao Mặt trời-Trái đất

nhỏ nhoi góc chợ chốn này

cát bụi thân ta một hạt.

Có ai đã dạy ta rằng

Để sống thật là không dễ

dặm trường ngày nắng đêm trăng

Nụ cười nở cùng giọt lệ.

PNR-CONGO, 31-5-2009

BÓC LỊCH

Bạn mê mải đâu đâu

Để mình mình bóc lịch

Cô biệt nam bán cầu

Thành việc riêng yêu thích.

Đây xa lạ tuần trăng

Lịch nhắc ta tròn khuyết

Thấy mình thắc thỏm rằm

Người đâm lây hồn Việt.

Con bóc lịch năm xưa

Trả giá ngày bất trị

Cha chịu lửa ngàn trưa

Lịch nên trang tri kỷ.

Thân một mảnh nhỏ nhoi

Phận âm thầm truyền đạt

Ai nói thời gian trôi

Tìm đâu ra dấu vết ?

Camp 31 Juillet-RC, 20-7-2008

KHOẢNH KHẮC MỘT MÌNH

Khi trở thành thật ít

Giữa Cộng đồng Đen

Bịt bùng hàng rào ngôn ngữ

Sẽ cảm nhận được sự biệt giam không xiềng xích

Chịu sức ép quẫn bách

của tình thế bó tay

sẽ có nỗi khát khao ước ao được mọc cánh

được cầm bánh lái thời gian

được thấm thía cô đơn

được rơi tự do và mất hút

trong lòng cát.

RC, 25-7-2008

CON BẠN

Tặng Mpaka

Đến cuối chợ tìm tôi

Anh cần nơi chia sẻ

Tôi vắng anh chuyển lời

Thương bạn, lòng đau xé.

Con trẻ nghĩ gì đâu

Biển chiều Bờ hoang dã *

Sóng ngầu ngã bạc đầu

Càng giục nhau hối hả.

Tôi đã tới bờ này

Bãi dốc đầy hiểm họa

Thèm biển lạ bờ Tây

Mà đành. Ngần ngại quá.

Suốt mấy ngày kiếm tìm

Hỏi đâu hàm cá mập

Chỉ còn biển lặng câm

Và sóng cuồng vùi dập.

Tôi đã trải niềm đau

Cháu đi như vụt mất

Chưa kịp hiểu vì đâu

Đã tịnh không trời đất.

Ta cách nẻo Đông-Tây

Tình cảnh thì chỉ một

Hạnh phúc đó trên tay

Sểnh một giây đủ vuột.

Grand marché-RC, 21-12-2008

  • Bờ hoang dã : Côte Sauvage.

Bãi biển bên bờ Đại Tây dương, có tiếng. Ngoài xa có cá mập, người sở tại chưa có khả năng bảo vệ.

HỒNG HOA

Tặng Thủy

Chưa phải xứ hoa hồng

mà miên man hồng thế

Hồng ngàn tuổi ai trồng

hương dâng bao thế hệ.

“ Bạn ủ một cánh rơi

hạnh phúc năm qua đến

Em cất nửa lá thôi

lộc về, đâu có hẹn.”

Dạo thành Hildesheim

pháo đài, con đập nhỏ

chầm chậm bước bên em

đóa hồng nơi góc bể.

Hildesheim (Đức), 3-6-2011

LỜI CỦA RƯỢU

Hai lần trong cuộc rượu

rượu mắng ta lưu manh (1)

rượu mắng ta bần tiện (2)

khi chót tỉnh vô tình

Bạn đã vào ngật ngưỡng

sao mình nỡ không say

không cùng chìm huyễn tưởng

cùng thiêu hủy thân này

Ôi cuộc chơi tàn phá

không chấp nhận giữ gìn

Mi thích ư điều độ ?

quân bần tiện, lưu manh.

23-10-2001

Lời của những người giỏi rượu:

(1) thiếu tướng Nguyễn Xuân

(2 )cố nhà văn Hòa Vang

KHÔNG CÒN LỜI CỦA RƯỢU

Tặng nhà văn Hòa Vang

Bạn có lần trong rượu

thấy ta còn tỉnh khô

mắng ta quân bần tiện (1)

đắng ngọt đến bây giờ.

Bạn là người chu đáo

đang vào chiến trường K (2)

chọn giây ngưng đạn pháo

thu xếp nốt việc nhà

Cháu Y Vân tươi tắn

Chánh văn phòng của cha

dưới tóc ông bạc trắng

lạy cha lên xe hoa.

Bạn trải lời gan ruột

cùng bạn bè thân nhân

Tiếng chim khôn buôn buốt

Nhân thế bước chân trần.

Buồn vui đều cháy lửa

Giờ ta muốn cạn say

thì bạn không uống nữa

Còn ai mắng ta đây ?

Đêm 19-3-2006

(1) Bần tiện : Lời nhà văn Hòa Vang, trong một bài thơ tôi viết tặng anh 5 năm trước.

(2) Chiến trường K : Nhà văn Hòa Vang dí dỏm nói với bạn bè về bạo bệnh của mình. Mười ngày sau làm lễ cưới cho con gái út, như một trọng trách cuối cùng, bạo bệnh đã cướp Anh đi.

BÌNH HOA

Tặng Đào Quang Vinh

Bình hoa quý pha lê

Long lanh quà bạn tặng

Bươn bải những đi về

Bình không hoa bụi trắng

Có mãi còn long lanh

Cứ gửi bình cho bụi

Ngoài hiên chiều buông nhanh

Người ơi ! người lụi hụi

Bình hãy trả về hoa

Đâu đòi cho hương sắc.

Để hồn hoa ru ta

Lắng lời hoa tĩnh mặc.

22-6-2006

CHIM DI TRÚ VỀ

Những giá trị trở về

ơi cánh chim di trú

Thứ nâng đỡ ta qua những chiều tê giá

là dấu ấm

hay sự bình thản của chu kỳ

mà sao run rẩy

Cứ nghĩ tiếc cho ngày tránh rét

những lứa đôi không kịp sinh nở

hoặc có mà không tường

đã để lại những chim non

chưa kịp sức theo đàn

chưa kịp giải mã di truyền

cảm nhận từ trường vĩ tuyến.

Ước bày đàn không hư hao

Những giá trị thực vẫn sinh nở.

13-3-2006

SÁNG CUỐI THU HỒ TÂY

Em đem se lạnh Mù Cang Chải

Anh cõng vòng quanh ngắm sóng hồ

Cuối Thu bão muộn vừa qua khỏi (1)

Cơn bão trong anh muộn lại về.

Thơ đưa em tới anh sao nhãng

“Ngũ thập niên tiền...” anh tuổi em (2)

Sương khói Tây Hồ càng phiêu lãng

Hoa thảy lặn mình cong gương sen.

Hồ Tây, 3-10-2011

(1) Cơn bão số 5, cuối tháng 9-2011

(2) Chữ trong thơ Nguyễn Công Trứ,

nghĩa : Năm mươi năm trước…

BẤT LỰC CỦA THƠ TÔI

Lúc này đây thì Thơ thật thua rồi

Phải hát thôi ! Chỉ có hát lên thôi.

Ôi ! cánh sóng cứ dạt dào nhường ấy

Tóc ai bay… tóc nữa cũng lên lời ...!

28-10-2011

Địa chỉ liên lạc của tác giả:

BÙI HUY PHÁC

( 0084982.220938 / emin_cccv@yahoo.com.vn )









No comments: